اخرین بروز رسانی در اکتبر 2, 2025 توسط سیما سمیعی
مهرداد بهار، پنجمین فرزند ملکالشعرا، در دهم مهر ۱۳۰۸ در خانوادهای ادیب و فعال سیاسی چشم به جهان گشود. از همان کودکی زیر سایه نام پدر، سرشار از شور خواندن و نوشتن بود و قصههای کهن ایران را با شوق میشنید. این شروع مسیرِ آشنایی او با فرهنگ و زبان پارسی بود که تا پایان عمر ادامه یافت.
از کلاس چهارم تا کمپینهای دانشجویی
مسیر تحصیل مهرداد بهار در دبیرستانهای جمشید جم، فیروز بهرام و البرز، با یک مهمان بیموقع همراه شد: تکرار نمرهٔ مردودی در کلاس چهارم. آنزمان پدرش وزیر معارف بود؛ اما به جای تسهیل، بازرسیای فرستاد تا عدالت آموزشی رعایت شود. بعدها در دانشگاه تهران رشته زبان و ادبیات فارسی خواند، اما فعالیت در حرکت ملی شدن صنعت نفت و پیوستن به حزب توده، بارها او را به زندان کشاند. درس و سیاست در هم آمیخت تا مهرداد بهار تبدیل به صدای جوانانی شود که خواهان تغییر و پایبند فرهنگ بودند.
پژوهشهای زبانشناسی و اسطورهشناسی
پس از اخراج و بازگشت دوباره به دانشگاه و گرفتن لیسانس در ۱۳۳۶، به لندن رفت و در مدرسه زبانهای شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن فوق لیسانس گرفت. سپس به ایران بازگشت و رساله دکتریاش را در زمینه زبان و ادبیات ایران باستان دفاع کرد. مهرداد بهار با تسلط بر اوستایی و پهلوی، بنیاد پژوهشکده زبانهای میانه را در فرهنگستان زبان و ادب ایران نهاد و بیش از ۳۰ عنوان کتاب مهم منتشر کرد:
- واژهنامه بندهش، اساطیر ایران و جستاری چند در فرهنگ ایران
- ادیان آسیایی و از اسطوره تا تاریخ
تألیف این آثار موجب شد پژوهش اسطورهشناسی در ایران رنگ و بوی نوین به خود بگیرد.
میراث ماندگار و آینده مطالعات ایرانی
مهرداد بهار نهتنها پژوهشگر زبان که معلم و نمادی از پایداری علمی در برابر فشارهای سیاسی بود. شاگردانش امروز در مراکز دانشگاهی و مؤسسات فرهنگی به تداوم کار او خدمت میکنند. برای نگهداشتن شعله تحقیق در اسطوره و زبان ایران، پیشنهاد میشود:
- راهاندازی دورههای آنلاین بازخوانی متون کهن ایران با تدریس مستقیم شاگردان بهار
- دیجیتالسازی و انتشار آزاد آرشیو دستنویسها و مکاتبات علمی او
با این گامها، نام مهرداد بهار بهعنوان نقطه تلاقی علم و فرهنگ ایران در قرن جاری نیز زنده خواهد ماند.
برای آشنایی بیشتر با اسطورهشناسی ایرانی و بررسی تأثیر اندیشههای مهرداد بهار، میتوانید به مجلههای تخصصی ادبیات باستان و زبانشناسی مراجعه کنید یا در آرشیو بنیاد فرهنگ ایران به نسخههای قدیمیتر آثار او دسترسی یابید.
سیما سمیعی
دبیر گروه فرهنگ و هنر
سیما سمیعی منتقد هنری، روزنامهنگار فرهنگی و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی است که بیش از ۱۳ سال در زمینه نقد آثار هنری، تحلیل جریانهای فرهنگی و پوشش رویدادهای هنری فعالیت دارد. بخش مهمی از فعالیتهای او به بررسی هنر معاصر ایران، ارتباط میان هنر و جامعه و شناخت جریانهای نوین هنری اختصاص یافته است.
او دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است. همچنین در دورههای تخصصی مرتبط با نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی شرکت کرده است.
سمیعی فعالیت رسانهای خود را از سال ۱۳۸۹ با انتشار نقدها و یادداشتهای هنری در نشریات تخصصی آغاز کرد. در ادامه، با حضور فعال در حوزه روزنامهنگاری فرهنگی، گزارشها و تحلیلهای متعددی درباره نمایشگاهها، جشنوارهها، آثار هنری و تحولات هنر معاصر ایران منتشر کرد.
او از سال ۱۳۹۶ به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در پایگاه خبری فرادید فعالیت میکند و در تولید و هدایت محتوای فرهنگی و هنری این رسانه نقش دارد.
حوزههای تخصصی سیما سمیعی شامل نقد هنرهای تجسمی، تحلیل آثار هنری معاصر، گزارشنویسی فرهنگی، بررسی جریانهای هنری و گفتوگو با هنرمندان است.
در رویکرد حرفهای خود، او تلاش میکند آثار هنری را فراتر از نگاههای سطحی و سلیقهای بررسی کند و با توجه به پیشینه تاریخی، ساختار هنری و زمینه اجتماعی هر اثر، تحلیلی دقیق و چندبعدی ارائه دهد.
