اخرین بروز رسانی در مهر 10, 1404 توسط سیما سمیعی
مهرداد بهار، پنجمین فرزند ملکالشعرا، در دهم مهر ۱۳۰۸ در خانوادهای ادیب و فعال سیاسی چشم به جهان گشود. از همان کودکی زیر سایه نام پدر، سرشار از شور خواندن و نوشتن بود و قصههای کهن ایران را با شوق میشنید. این شروع مسیرِ آشنایی او با فرهنگ و زبان پارسی بود که تا پایان عمر ادامه یافت.
از کلاس چهارم تا کمپینهای دانشجویی
مسیر تحصیل مهرداد بهار در دبیرستانهای جمشید جم، فیروز بهرام و البرز، با یک مهمان بیموقع همراه شد: تکرار نمرهٔ مردودی در کلاس چهارم. آنزمان پدرش وزیر معارف بود؛ اما به جای تسهیل، بازرسیای فرستاد تا عدالت آموزشی رعایت شود. بعدها در دانشگاه تهران رشته زبان و ادبیات فارسی خواند، اما فعالیت در حرکت ملی شدن صنعت نفت و پیوستن به حزب توده، بارها او را به زندان کشاند. درس و سیاست در هم آمیخت تا مهرداد بهار تبدیل به صدای جوانانی شود که خواهان تغییر و پایبند فرهنگ بودند.
پژوهشهای زبانشناسی و اسطورهشناسی
پس از اخراج و بازگشت دوباره به دانشگاه و گرفتن لیسانس در ۱۳۳۶، به لندن رفت و در مدرسه زبانهای شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن فوق لیسانس گرفت. سپس به ایران بازگشت و رساله دکتریاش را در زمینه زبان و ادبیات ایران باستان دفاع کرد. مهرداد بهار با تسلط بر اوستایی و پهلوی، بنیاد پژوهشکده زبانهای میانه را در فرهنگستان زبان و ادب ایران نهاد و بیش از ۳۰ عنوان کتاب مهم منتشر کرد:
- واژهنامه بندهش، اساطیر ایران و جستاری چند در فرهنگ ایران
- ادیان آسیایی و از اسطوره تا تاریخ
تألیف این آثار موجب شد پژوهش اسطورهشناسی در ایران رنگ و بوی نوین به خود بگیرد.
میراث ماندگار و آینده مطالعات ایرانی
مهرداد بهار نهتنها پژوهشگر زبان که معلم و نمادی از پایداری علمی در برابر فشارهای سیاسی بود. شاگردانش امروز در مراکز دانشگاهی و مؤسسات فرهنگی به تداوم کار او خدمت میکنند. برای نگهداشتن شعله تحقیق در اسطوره و زبان ایران، پیشنهاد میشود:
- راهاندازی دورههای آنلاین بازخوانی متون کهن ایران با تدریس مستقیم شاگردان بهار
- دیجیتالسازی و انتشار آزاد آرشیو دستنویسها و مکاتبات علمی او
با این گامها، نام مهرداد بهار بهعنوان نقطه تلاقی علم و فرهنگ ایران در قرن جاری نیز زنده خواهد ماند.
برای آشنایی بیشتر با اسطورهشناسی ایرانی و بررسی تأثیر اندیشههای مهرداد بهار، میتوانید به مجلههای تخصصی ادبیات باستان و زبانشناسی مراجعه کنید یا در آرشیو بنیاد فرهنگ ایران به نسخههای قدیمیتر آثار او دسترسی یابید.
**سیما سمیعی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
سیما سمیعی منتقد هنری، روزنامهنگار فرهنگی و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از سیزده سال تجربه حرفهای در زمینه نقد هنری، گزارشنویسی فرهنگی و پوشش رویدادهای هنری است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر ایران، جریانشناسی هنر انقلابی و متعهد و بررسی نسبت هنر با مسائل اجتماعی میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است. همچنین دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
سمیعی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ با نوشتن نقدهای هنری برای نشریات تخصصی هنر آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه روزنامهنگاری فرهنگی، وی موفق به تولید گزارشهای متعددی در زمینه نمایشگاههای هنری، جشنوارهها، حراجیها و جریانهای هنری معاصر ایران شد. نقدهای تحلیلی وی همواره مورد توجه هنرمندان و جامعه هنری قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحریریه پایگاه خبری فرادید پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، سردبیری وی بر جهتگیری فرهنگی و هنری پایگاه تأثیر چشمگیری داشته و گزارشها و نقدهای دقیق وی درباره هنر معاصر ایران، با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی سمیعی در نقد هنرهای تجسمی معاصر ایران، تحلیل جریانهای هنری انقلابی و متعهد، بررسی حراجیهای هنری و گزارشنویسی فرهنگی است. وی همچنین در زمینه مصاحبه با هنرمندان، کیوریتوری نمایشگاهها و مشاوره هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد سمیعی در نقد هنری مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ هنر، آگاهی از جریانهای معاصر جهانی، توجه به بستر اجتماعی اثر هنری و پرهیز از قضاوتهای سطحی و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل ساختار فرمال اثر، بررسی لایههای معنایی و توجه به بافت تولید اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن هنرمندان نقاش ایران است و در کمیتههای داوری چندین جشنواره و نمایشگاه هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.
