مقاله جامع درباره جریان مجاز کابل

اخرین بروز رسانی در بهمن 25, 1404 توسط سیما سمیعی

در سیستم‌های الکتریکی، انتخاب صحیح کابل از نظر سطح مقطع و جریان عبوری اهمیت بسیار بالایی دارد. یکی از مهم‌ترین پارامترها در این انتخاب، جریان مجاز کابل است. جریان مجاز تعیین می‌کند که یک کابل حداکثر چه مقدار جریان الکتریکی را می‌تواند به‌صورت پیوسته و ایمن عبور دهد، بدون آنکه دچار افزایش دمای خطرناک، آسیب عایق یا کاهش عمر مفید شود.

تعریف جریان مجاز کابل

جریان مجاز کابل (Ampacity) حداکثر جریانی است که یک کابل می‌تواند در شرایط مشخص (محیطی و نصب) به‌طور مداوم عبور دهد، به‌گونه‌ای که دمای هادی و عایق از حد مجاز تعیین‌شده توسط استانداردها تجاوز نکند.

اهمیت جریان مجاز کابل

انتخاب نادرست جریان مجاز می‌تواند منجر به مشکلات زیر شود:

افزایش بیش از حد دما
تخریب عایق کابل
افت ولتاژ بیش از حد
کاهش راندمان سیستم
افزایش خطر آتش‌سوزی

بنابراین، محاسبه دقیق جریان مجاز کابل یکی از اصول اساسی طراحی سیستم‌های الکتریکی است.

عوامل مؤثر بر جریان مجاز کابل

جنس هادی

مس: رسانایی بالاتر و جریان مجاز بیشتر
آلومینیوم: جریان مجاز کمتر نسبت به مس با سطح مقطع مشابه

سطح مقطع کابل

هرچه سطح مقطع هادی بزرگ‌تر باشد:

مقاومت الکتریکی کمتر
تلفات حرارتی کمتر
جریان مجاز بیشتر

نوع عایق کابل

عایق‌ها دمای کاری متفاوتی دارند، برای مثال:

PVC: معمولاً تا ۷۰ درجه سانتی‌گراد
XLPE: تا ۹۰ درجه سانتی‌گراد

هرچه تحمل حرارتی عایق بیشتر باشد، جریان مجاز کابل افزایش می‌یابد.

شرایط نصب

شرایط نصب تأثیر مستقیم بر خنک‌کاری کابل دارد:

نصب در هوا (بیشترین جریان مجاز)
نصب در لوله یا داکت
دفن مستقیم در خاک

دمای محیط

افزایش دمای محیط باعث کاهش توان دفع حرارت کابل و در نتیجه کاهش جریان مجاز می‌شود.

تعداد کابل‌های مجاور

قرار گرفتن چند کابل در کنار هم باعث تجمع حرارت و کاهش جریان مجاز هر کابل می‌شود (ضریب تصحیح).

تفاوت جریان نامی و جریان مجاز

جریان نامی: جریانی که مصرف‌کننده در شرایط عادی می‌کشد
جریان مجاز کابل: حداکثر جریانی که کابل بدون آسیب می‌تواند تحمل کند

همیشه باید:

جریان نامی ≤ جریان مجاز کابل

رابطه جریان مجاز و افت ولتاژ

علاوه بر جریان مجاز، افت ولتاژ نیز باید کنترل شود. حتی اگر کابل از نظر جریان مجاز مناسب باشد، ممکن است افت ولتاژ آن از حد مجاز استاندارد بیشتر شود و نیاز به افزایش سطح مقطع باشد.